Nieuws

Een open evenement, maar ook kwetsbaar

Een fundamenteel kenmerk van de kermis is haar open karakter. Er is gratis toegang, geen registratieplicht en meestal geen fysieke afbakening. Anders dan festivals of betalende evenementen is het moeilijk om te controleren wie zich op het terrein begeeft. Kermissen bevinden zich bovendien vaak in dorpskernen of stadscentra en trekken bezoekers uit omliggende gemeenten aan.

Dat maakt de kermis kwetsbaar voor bredere lokale en regionale problematieken. Wanneer jongeren uit andere gemeenten betrokken raken bij overlast of strafbare feiten, ontstaat een lastige vraag: wie draagt verantwoordelijkheid?

Hoewel de verantwoordelijkheid voor openbare orde in eerste instantie bij de lokale overheid en politie ligt, stopt het probleem niet aan de gemeentegrens. Jongerenproblematiek is zelden een geïsoleerd fenomeen. Vaak spelen sociale spanningen, groepsdruk, schooluitval, online beïnvloeding of gebrek aan zinvolle vrijetijdsbesteding mee.

Is de jeugd verveeld?

Een ongemakkelijke maar belangrijke vraag dringt zich op: is een deel van de jeugd simpelweg verveeld?

Voor sommige jongeren lijkt de aantrekkingskracht van rellen niet altijd voort te komen uit een concreet conflict, maar uit de spanning zelf. Sociale media versterken dit mechanisme. Een opstootje wordt gefilmd, gedeeld en krijgt online aandacht. De grens tussen “erbij zijn” en “meedoen” vervaagt.

Dat betekent niet dat jongeren als groep moeten worden gestigmatiseerd, de overgrote meerderheid bezoekt de kermis probleemloos, maar wel dat er oog moet zijn voor een kleine groep die bewust grenzen opzoekt of de openbare orde verstoort.

Welke rol voor sociaal werk, scholen en wijkagenten?

Als problemen zich herhalen, rijst ook de vraag of preventieve partners voldoende betrokken zijn.

Kunnen sociaal werkers eerder signalen oppikken wanneer groepen jongeren online oproepen verspreiden? Hebben wijkagenten voldoende contact met jongeren die bekendstaan om overlast? Moeten scholen en leerlingbegeleiders een grotere rol spelen in het bespreekbaar maken van groepsdruk, online gedrag en norm overschrijdend gedrag?

Preventie begint immers vóór de kermis start. Gemeenten die investeren in een sterke samenwerking tussen jeugdwerk, onderwijs, ouders en politiediensten beschikken vaak over meer informatie om risico’s vroeg te detecteren en gericht op te treden.

Aanpak jeugdcriminaliteit

In mei 2026 publiceerde Zembla, het onderzoeksjournalistiek platform van BNNVARA, een aflevering over de prijs van jeugdcriminaliteit. Zembla onderzocht wat er gebeurt met de honderden miljoenen euro’s voor de preventie van jeugdcriminaliteit. Verschillende experts trekken de conclusie dat het speciale programma van het ministerie van Justitie en Veiligheid om te voorkomen dat jongeren in de zware criminaliteit belanden niet werkt.

Het geld wat gemeenten investeren in onder meer voorlichting op scholen, games en theater werkt niet. Van 95 procent is niet bekend of ze überhaupt enig effect hebben.

Welke maatregelen kunnen gemeenten nemen?

Er bestaat geen wonderoplossing. Wel kunnen gemeenten verschillende maatregelen combineren om risico’s te beperken zonder het open karakter van de kermis volledig te verliezen.

Cameratoezicht

Tijdelijke camera’s kunnen helpen bij identificatie, bewijsvoering en preventie. De zichtbaarheid ervan werkt soms ontradend. Tegelijk moet het gebruik proportioneel gebeuren en binnen de privacyregels.

Hekken en gecontroleerde toegang

Een gedeeltelijke afbakening van de kermiszone kan helpen om bezoekersstromen te sturen en overzicht te bewaren. Een volledig afgesloten kermis past echter niet overal en verandert het karakter van het evenement.

Extra beveiliging en politieaanwezigheid

Private beveiligers en zichtbare politie-inzet kunnen sneller ingrijpen bij spanningen en preventief werken. Vooral op piekmomenten en in de avonduren kan verhoogd toezicht noodzakelijk zijn.

Aangepaste sluitingstijden

Sommige gemeenten kiezen ervoor om attracties of drankverkoop vroeger te beëindigen wanneer de kans op escalatie later op de avond stijgt.

Tijdelijke gebiedsverboden

Personen die eerder ernstige overlast veroorzaakten, kunnen onder voorwaarden tijdelijk geweerd worden uit een evenementenzone.

Locatie en inrichting

Ook de vraag naar de locatie verdient aandacht. Is een compacte dorpskern nog de meest geschikte plaats? Of kan een andere inrichting of bestemmingskeuze meer overzicht, veiligheid en doorstroming creëren?

Verbieden als uiterste maatregel?

Het volledig afschaffen van een kermis zou voor velen voelen als een nederlaag. Een traditie stopzetten vanwege een beperkte groep relschoppers straft immers ook de grote meerderheid die zich correct gedraagt. Toch zal elke gemeente die afweging moeten maken wanneer veiligheid niet langer gegarandeerd kan worden.

Een gedeelde verantwoordelijkheid

De kernvraag blijft: hoe behouden we de kermis als veilige ontmoetingsplek voor gezinnen, zonder naïef te zijn voor de uitdagingen van vandaag?

Openbare orde is in de eerste plaats een taak van overheid en politie. Maar duurzame oplossingen vragen ook verantwoordelijkheid van ouders, scholen, jeugdwerk, sociale diensten én jongeren zelf. Wie enkel inzet op repressie, bestrijdt symptomen. Wie alleen op preventie vertrouwt, onderschat soms de nood aan duidelijke grenzen.

De kermis moet opnieuw een plek zijn waar gezinnen zich veilig voelen, overdag én ’s avonds. Dat vraagt keuzes, samenwerking en de bereidheid om problemen te benoemen zonder een hele generatie over dezelfde kam te scheren.