Nieuws

Juridisch fundament voor gemeentelijk schermenbeleid

Gemeenten kunnen op basis van artikel 4:81 Awb eigen beleidsregels vaststellen over de manier waarop zij gebruikmaken van bevoegdheden, bijvoorbeeld de bevoegdheid om evenementenvergunningen te verlenen of te weigeren. Daarnaast kan de gemeente ook haar eigen regels vaststellen wat betreft sluitingstijden horeca en terrassenbeleid.

In de model Verordening van het VNG vormt artikel 2:24 de definitie van een evenement en bepaalt artikel 2:25 dat het verboden is zonder vergunning een dergelijk evenement te organiseren. Deze artikelen (al dan niet lokaal anders en/of anders genummerd) vormen de kern van het gemeentelijk toetsingskader: wanneer is iets een evenement en wanneer moet een vergunning worden aangevraagd?

Wanneer is een WK‑activiteit een evenement?

Een evenement is volgens het model‑APV “elke voor publiek toegankelijke verrichting van vermaak”. Het gezamenlijk buiten vergunde inrichtingen bekijken van WK‑wedstrijden, zeker via grote schermen, valt daar onder. Ook als een bijeenkomst “besloten” lijkt, kan het feitelijk alsnog een evenement zijn, denk aan:

• Andere dan slechts genodigden zich- zonder bijvoorbeeld verdere controle- de toegang tot het evenement kunnen verschaffen;
• Er een duidelijke uitstraling is naar de openbare ruimte (publiek, geluid, toestroom).

Voor het WK 2026 is dit extra relevant omdat juist de nachtelijke wedstrijden grote groepen mensen kunnen aantrekken op momenten dat de omgeving stil is, waardoor overlast en veiligheidsrisico’s sneller toenemen.

Dit is slechts een richtlijn. Als gemeente kun je ook specifiek in het kader van beeldschermenbeleid, een andere definitie toepassen.

Lokale beleidsvoorbeelden: wat weten we van andere gemeenten, een paar voorbeelden

48 Gemeenten tonen zich gastvrij naar hun inwoners en horecaondernemers en staan verruimde openingstijden toe.

Amersfoort

Amersfoort hanteert vooralsnog een Beleidsregel Beeldschermen tijdens EK/WK voetbal, waarin alleen kwartfinale, halve finale en finalewedstrijden met grote openbare schermen worden toegestaan. De gemeentes die hiervoor kiezen, kunnen in overweging nemen om te werken met opschortende voorwaarden, bijvoorbeeld dat een vergunning pas ingaat wanneer Nederland daadwerkelijk een bepaalde ronde bereikt.

Lisse

Lisse heeft regels voor zowel straatversieringen als horeca‑schermen. Daarbij gelden voorwaarden zoals zitplaatsen, beperkt geluid en toezicht door het horecabedrijf.

Tilburg

Tilburg werkt met een duidelijke indeling in A‑, B‑ en C‑evenementen, elk gekoppeld aan eigen aanvraagtermijnen en veiligheidsvereisten.

Vergunningplicht evenement: wat mag wel en wat mag niet?

Buurtkijken/klein scherm

Gemeentes hanteren in hun beleidsregel als maatstaf onder meer het aantal (verwachte) gegadigden of de omvang van de te plaatsen beeldscherm(en). Schermen met een maximum omvang van bijvoorbeeld 2 × 2 meter of beelddiagonaal een maximum van bijvoorbeeld 65 inch vallen in beginsel bij die betreffende gemeentes onder het begrip van een klein evenement. In dat geval geldt dan slechts een meldingsplicht en géén vergunningsplicht.

Horecalocaties

• Binnen, zonder extra toeloop: Mits een aantal randvoorwaarden op orde zijn, is er in beginsel geen evenementenvergunning nodig. Er zijn vaak wel meerdere andere zaken om als horeca-uitbater rekening mee te houden. Zijn er bijvoorbeeld bepaalde vergunningsvoorschriften in de exploitatievergunning die relevant zijn in dit kader? Waarvoor en voor hoeveel capaciteit aan mensen is er ooit een gebruiksmelding gedaan.
• Op het terras, naar binnen gericht: doorgaans geregeld in en toelaatbaar de terras/-exploitatievergunning (mits geen publiekswerking richting openbare ruimte).
• Op terras/openbare ruimte gericht: leidt vaak tot toestroom en daarmee is dan een evenementenvergunning nodig, met voorschriften over o.a. wel of geen zitplaatsen, geluidsbeperking en toezicht. Het kan ook verboden worden op basis beleid of openbare orde motieven.

Public viewing op pleinen/straten

Grote schermen, samenkomsten op openbare plekken, verkeersafsluitingen, crowd‑management en voorzieningen (sanitair, beveiliging, EHBO) vereisen een volledige evenementenvergunning.

Veiligheid, gezondheid en bijzondere aandacht voor de nachtelijke uren

De nachtelijke wedstrijden van het WK 2026 zorgen voor specifieke risico’s:

A. Openbare orde en publiek

In de nacht is de omgeving stiller, waardoor elke vorm van geluid, groepstoeloop en verkeersbeweging meer impact heeft. Publiek kan bovendien (mits daartoe in een gemeente besloten is) langer in horecagelegenheden verblijven of vanuit woonwijken richting schermlocaties trekken.

B. Veiligheidsketen: politie, brandweer, GHOR/GGD

Onder andere de Handreiking Evenementenveiligheid van de GHOR en de RIVM‑hygiënerichtlijn benadrukken het belang van risicobeoordelingen bij evenementen, zeker wanneer er sprake is van kwetsbare tijdstippen, alcoholgebruik en verminderde bereikbaarheid van hulpdiensten.

C. Geluid & leefomgeving

Geluid en licht beïnvloeden de leefomgeving van mens en dier, zeker in de nachtelijk uren in woonwijken. Gemeenten worden aangeraden om:

• Maximale eindtijden te bepalen
• Vooraf te toetsen of locaties geschikt zijn voor nachtgebruik
• Een afwijkingskader te hebben over afwijkingen geluidsproductieplafonds evenementen.

D. Alcohol & horeca inrichtingen

Nachtelijke wedstrijden kunnen leiden tot verzoeken om langer open te zijn. We zien bij dergelijke `evenementen “c.q. reguliere bedrijfsvoering (+) ook vaak een piek in de bezoekersaantallen. (Alcoholhoudende) drank) en drugs maar ook brand en vluchtveiligheid moeten meegewogen worden. Ook daarom is zorgvuldige afweging van horeca‑sluitingstijden noodzakelijk (zie paragraaf hieronder).

Sluitingstijden tijdens WK 2026-wedstrijden

Voor het WK 2026 geldt dat meerdere wedstrijden tussen 23:00 en 05:00 uur Nederlandse tijd zullen plaatsvinden. Mocht Horeca langer open willen blijven dan de in hun gemeente geldende sluitingstijd, om wedstrijden volledig uit te zenden, is hiervoor een ontheffing op grond van art. 2:29/2:30 model-APV noodzakelijk.

Diverse gemeenten (zoals Purmerend, Neder‑Betuwe en Maashorst) tonen voorbeelden van beleid waarbij ontheffingen reeds mogelijk zijn tot 04:00 of 05:00 uur, met aanvullende voorwaarden zoals:

• geen nieuwe bezoekers na een bepaald tijdstip,
• restricties op alcoholverstrekking,
• verplichte inzet van toezicht,
• en geluids-/lichtbeperking.

Gemeenten kunnen voor het WK 2026 bepalen of zij:

1.       generieke ontheffingen verlenen voor alle nachtwedstrijden, of

2.       individuele ontheffingen per horecaondernemer hanteren.

Deze keuze is beleidsmatig essentieel en bepaalt de uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid en de mate van gelijke behandeling.

Termijnen en planning richting WK 2026

Bij de reguliere horeca en/of evenementen willen we normaliter tijdig weten wat er komen gaat. Een goede voorbereiding en toetsing van de plannen, naast nagaan wie welke capaciteit heeft, zijn de uitdagingen. Aan de ene kant gunnen we de liefhebbers, de horeca en evenementenbranche om leuke wedstrijden buiten de deur te bekijken. De andere kant is kan het verantwoord en binnen de grenzen van de gewenste leefomgeving. Wetende dat het sentiment maatschappelijk kan omslaan is het zaak die scenario’s nu al mee te wegen Wat als een land dat deelneemt en een ruime schare aanhang heeft in Nederland houden we ons dan aan de vooraf gemaakte afspreken, en zo niet hoe moeten we alsdan handelen als gemeenten.

Omdat WK 2026‑wedstrijden in de nacht vallen, er mondiaal veel spanningen, schermutselingen en oorlogen zijn, kunnen bepaalde wedstrijden als risicovoller worden gekwalificeerd. Gezien de impact en het maatschappelijk en economische belang, is een tijdige afstemming en vooroverleg met stakeholders aan te raden.

Conclusie: handelingsperspectief voor gemeenten richting WK 2026

Het WK 2026 vraagt om:

• Heldere beleidsregels die specifiek rekening houden met nachtelijke wedstrijden;
• Een duidelijk afwegingskader wanneer de vergunningsplicht(en) en of ontheffingen gelden;
• Vaste vergunningsvoorschriften (o.a. geluid, licht, glas, crowd, hygiëne, beveiliging);
• Uniforme afweging bij horeca over sluitingstijden en terrasregels;
• Opschortende voorwaarden voor fases waarin Nederland mogelijk speelt;
• Multidisciplinair advies van politie, GHOR, brandweer en GGD vóór vergunningverlening;
• Tijdige communicatie richting inwoners en ondernemers.

Met plaatselijk een eenduidig en goed onderbouwd kader kunnen gemeenten een feestelijke, veilige en beheersbare WK‑periode realiseren.