Nieuws

Omstandigheden

In eerdere artikelen schreven we al over buitenlandse ondernemers die hier willen starten en/of uitbreiden en over de toets op slecht levensgedrag van leidinggevenden in de horeca. Belangrijk is dat ook daarbij, vanuit verschillende wet- en regelgeving, moet worden gekeken  om een goed besluit te kunnen nemen. Dat is hier niet anders.

De basis bij dit vraagstuk

De Wet arbeid vreemdelingen (verder de Wav) regelt het laten werken van mensen met een niet-Nederlandse nationaliteit, oftewel ‘vreemdelingen’. Werken in Nederland is toegestaan voor mensen met de Nederlandse nationaliteit of de nationaliteit van een van de landen van de Europese Economische Ruimte (EER) en Zwitserland. De EER omvat de landen van de Europese Unie plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein. Voor de genoemde (deelnemende) landen geldt vrij verkeer van werkenden.

De Wav verbiedt werkgevers en particulieren om buitenlandse arbeidskrachten die geen vrije toegang hebben tot de Nederlandse arbeidsmarkt, zonder geldige tewerkstellingsvergunning (TWV) of de Gecombineerde Vergunning voor Verblijf en Arbeid (GVVA) voor zich te laten werken. De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert of de Wav wordt nageleefd door de werkgever(s). Als ergens in de keten van werkgevers de Wav wordt overtreden, kan de Arbeidsinspectie boetes en sancties opleggen.

De basisregels

Werken in Nederland in algemene zin mag, mits wordt voldaan aan een aantal voorwaarden voor werknemer en werkgever:

• De asielaanvraag moet minstens 6 maanden in behandeling zijn.
• Men bezit een vreemdelingen identiteitsbewijs.
• Tewerkstellingsvergunning: een TWV is een document dat aantoont dat een asielzoeker mag werken. Het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) geeft de TWV aan de werkgever van de asielzoeker.  
• Werken als zelfstandig ondernemer met TWV: Met een tewerkstellingsvergunning, aan te vragen bij het UWV, mag een asielzoeker ook aan de slag als zelfstandig ondernemer. De opdrachtgever van de asielzoeker krijgt de vergunning van het UWV (de asielaanvraag moet ook hiervoor minstens 6 maanden in behandeling zijn).
• De asielzoeker betaalt, als er betaald gewerkt wordt, een eigen bijdrage aan het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).
• Asielzoekers met een verblijfsvergunning: Krijgt een asielzoeker een verblijfsvergunning ‘asiel voor bepaalde tijd’ van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), dan heeft hij of zij als vergunninghouder dezelfde rechten en plichten als Nederlanders. Hij of zij kan aan het werk in loondienst of als zelfstandige, en ook kiezen voor zelfstandig ondernemerschap.
• Tip, voor de financiën (bankrekening) heeft men ook een BSN-nummer nodig. Dit kan door je te laten inschrijven in de; Registratie van Niet-Ingezetenen. Inschrijven in de RNI is niet verplicht. Als je een burgerservicenummer (BSN) nodig hebt, is het wel nodig om je in te laten schrijven. Je kan hiervoor terecht bij een van de 19 RNI-loketten.

Betrokken instanties

De Sociaal-Economische Raad (SER): is de belangrijkste adviesraad voor regering en parlement over sociaal-economische vraagstukken. In de SER werken ondernemers, werknemers en onafhankelijke kroonleden samen. Zo is ook het initiatief voor Oekraïense vluchtelingen (een uitzondering op de regel) tot stand gekomen. Dankzij de Europese Richtlijn Tijdelijke Bescherming (2001/55 EG) mogen vluchtelingen uit Oekraïne direct de arbeidsmarkt op. Vluchtelingen die daar hulp bij nodig hebben, kunnen worden ondersteund door de gemeente, een regionaal mobiliteitsteam of andere organisaties. Voorwaarden om te werken zijn er wel, zoals mogelijk het ‘W-document’, daarvoor gaan we naar de IND.

Immigratie- en Naturalisatiedienst Ministerie van Asiel en Migratie: het vraagstuk over asielzoekers moeten we beknopt betrekken om te zien wie er mag werken en onder welke voorwaarden. De Oekraïners hebben een aparte status gekregen maar bijvoorbeeld onze Engelse buren niet sinds de BREXIT. We spreken daarbij over het Vreemdelingen Identiteitsbewijs (VI). Dit bewijs is een geldig identiteitsbewijs. Er zijn 3 typen: het type W-document, het type W2-document en het type O-document. Met het Vreemdelingen Identiteitsbewijs kan men de identiteit, nationaliteit en het rechtmatig verblijf in Nederland aantonen. Het document is geen verblijfsvergunning. Ook is het geen reisdocument.

Vluchtelingenwerk.nl: Als werkgever vindt u meer informatie over het in dienst nemen van vluchtelingen op de website van vluchtelingenwerk.nl.

De overige eisen en toets gronden

Als een asielzoeker , in afstemming met de werkgever en/of als zelfstandige aan bovenstaande basisregels en voorwaarden voldoet, volgt de toets van een of enkele vergunningsaanvragen. Het gaat dan over de leidinggevende als bedoeld in de Alcoholwet. Dienstdoend personeel, niet de genoemde leidinggevenden (Alcoholwet), volstaan met het voldoen aan de basisregels.

De kern  is het gedachtegoed van de Alcoholwet en het imperatieve karakter van deze wet:

• Is men legaal in Nederland en kan men dat aantonen? Beschikt men over de benodigde stukken (inschrijving handelsregister, huur- of koopovereenkomst pand, een bedrijfsplan)? Dan kan de verificatie identiteit op basis van de (tijdelijke) verblijfspapieren worden uitgevoerd.
• De Alcoholwet, het Alcoholbesluit en de Alcoholwetregeling vereisen niet direct een paspoort of identiteitskaart. Wel moet kunnen worden vastgesteld of de aanvraag overeenkomt met de werkelijkheid en of er geen sprake is van te verwachten overtredingen die in de Alcoholwet zijn benoemd en tot een verplichte (imperatieve) weigering zouden leiden. In zo’n geval kan de aanvraag worden afgewezen.
• Verder kennen we de toets op levensgedrag, de leeftijdseis (21 jaar voor leidinggevenden en 16 jaar voor dienstdoend personeel), de curateletoets en de eis diploma sociale hygiëne.

De uitdaging: Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur (Wet Bibob),

Ook hier gaat het over het levensgedrag van leidinggevenden. Deze wet laat de overheid met een andere grondslag deels hetzelfde controleren. Deze basistoets is dus bij de meeste gemeenten aan de orde (geregeld in beleid) bij aanvragen voor horecavergunningen, Alcoholwet en exploitatievergunningen, APV. Zo kan het bevoegd orgaan voorkomen, dat criminelen via legale bedrijven geld witwassen of andere strafbare dingen doen. Ook hier gaat de wet er van uit dat leidinggevenden/ondernemers zich kunnen legitimeren met (volgens Wet Bibob): ‘een kopie van een geldig(e) identiteitskaart, paspoort, rijbewijs of vreemdelingendocument’.

De vragende partij moet zelf aantonen dat deze exploitatie betrouwbaar is en dat ook de financiering plausibel en verklaarbaar is. Werkt men niet mee, of kan/wil  hij of zij het niet aantonen, mag de gemeente de vergunning-, subsidieaanvraag of opdracht weigeren. Voor veel arbeidsmigranten is datgene dat gevraagd en opgevraagd wordt, een moeilijke opgave waarbij goede toelichting en uitleg nodig is.

Conclusie

De komst van buitenlandse werknemers, in het bijzonder de asielzoekers, kan een wenselijke aanvulling zijn op de arbeidsmarkt. Onder algemene voorwaarden (zoals het mogen verblijven in Nederland) mag de arbeidsmigrant werken in de horeca. Leidinggevenden worden daarnaast extra getoetst en de Wet Bibob is  vaak een te nemen stap. Er zijn dus zeker kansen, en zowel de werkgever als de gemeente kunnen daarbij  een belangrijke informerende rol spelen.